Etyemezlik ne kadar sağlıklı? Yahut hangi şartlarda sağlıklı? Et ürünlerini hayatlarından çıkarıp bir aşırı hastalığı bertaraf etmeye çalışanlar esasen bazı afiyet riskleri ile de karşı karşıyalar. Anadolu Afiyet Merkezi?nden Tagaddi ve Kefaret Uzmanı Cemal Aytaç Ak dimdik vejetaryenlikle ilgili sorularımızı yanıtladı.
Vejetaryen tagaddi, genel namına et ve et ürünlerinin tüketilmediği bir tagaddi çeşidi namına bilinmekle birlikte, vejetaryenliğin de bir nice çeşidi bulunuyor. Uzmanlara bakarak bu şekilde sönümsüz kişiler alelhusus bazı azık gruplarını tüketmedikleri için aşırı dikkatli olmalılar. Anadolu Afiyet Merkezi’nden Tagaddi ve Kefaret Uzmanı Cemal Aytaç Ak, bize etyemez beslenmenin dimdik olup olmadığını anlatırken nelere dikkat edilmesi gerekenleri de sıralandı.
Etyemezlik nedir? Etyemez beslenmenin tipleri nelerdir?
Beslenme ve Kefaret Uzmanı Cemal Aytaç Ak: Et, balık ve kümes hayvanlarını tüketmeyenlere, benzin ürünleri, er bezi kabil besinleri de tercihli tüketenlere etyemez denir. Etyemezlik üç anne gruba ayrılır. Lakto-Ovo vejetaryenler, efsanevi hitit, tavuk, balık, kırmızı et yemezler ancak er bezi ve benzin ürünlerini tüketirler. Vejetaryenlerin yüzde 80-90’ı bu gruba girer. Lakto vejetaryenler, efsanevi hitit yemedikleri kabil er bezi da tüketmezler. Ancak süt-yoğurt bu grup vejetaryenlerin diyetinde vardır. Veganlar, yani katı etyemez hasıl bu grup, et, benzin, er bezi tüketmedikleri kabil hayvani hiçbir azık maddesini de tüketmezler. Bal, dondurma, yoğurt, muhallebi kabil hayvani ürünlerden yapılan azık maddeleri bu tür vejetaryenlerin yasakları arasındadır. Bu üç anne grubun dışında, ovo-vejetaryen (süt tüketmeyip, er bezi yiyen), pesketaryen (hayvan hitit namına sadece balık tüketen) yahut semi-vejetaryen (kırmızı et değil de beyazı tüketen) kabil değişik gruplardan kişiler de bulunabilmektedir.
Sizce değme etyemez dimdik besleniyor mu?
C.A.A.: Etyemez beslenmeyi tek başına iyi yahut kötü namına nitelendirmek akıllıca değildir. Avantajlarını, riskli durumlarını iyi çözümleme etmek, eksikliği olması beklenen azık maddelerini iyi aşina olmak gerekir. Etyemez beslenenlerin dirim sürelerinin elan uzun olduğunu gösteren aşırı iyi tetkikat vardır. Kesif görülen emraz için vejetaryenliği değerlendirirsek, söz gelişi kanser hastalığı açısından değerlendirildiğinde, etyemez beslenenlerin elan az kansere yakalandığına dayalı tetkikat mevcuttur. Et içindeki homosistein, pişirme şekilleri ile paslandırılmış hasıl yağ asitleri ve bir nice kansere amil oksidant maddeler et tüketimi ile alınmış olur. Hayvanlara maruz hormonlar, antibiyotikler, kimyasal azık bileşikleri, hayvanların otlaklardan aldığı kimyasallar, etin içeriğinin kanserojen yükünü düşündürücü derecede artırır. Ayrıca salam, sosis, sucuk kabil nitrat konularak yapılan besinler kanserojen besinlerdir.
Vejetaryenler bu oksidant maddeleri almadıkları kabil, anti-oksidant hasıl E vitamini, C vitamini, karotenoidler ve biyoflavonoidler kabil maddeleri az çok ali miktarda almaktadırlar. Bu maddeler kanseri kırıcı azık maddeleridir. En kesif ölüme neden hasıl duygu huy hastalıkları yönünden de etyemez tagaddi avantajlıdır. Duygu huy hastalıklarının en önemli risklerinden biri kan değeri hasıl LDL kolestrolün (kötü kolestrol) vejetaryenlerde az çok düşük olduğu önemli araştırmalarda gösterilmiştir. Etyemez diyetinde hayvani doymuş yağların az alınması, homosistein alınmaması, posa, anti-oksidantların ali tüketilmesi bunun en önemli nedenlerindendir. Ayrıca vejetaryenlerde elan az şişmanlık ve diş çürümesi görüldüğünü kail tetkikat da mevcuttur.
Vejetaryenliğin aksi yönleri var mı?
C.A.A.: Beli var. Öncelikle bizce değerlendirilmesi gereken, hastalıklarda et tüketiminin katkısı olduğu amma bu etin katıksız içeriğinden aşırı, insanların hayvanların büyütülmesinden, etin işlenmesi ve etin pişirilmesine kadarki süreçte katıksız denge dışına çıkan tavrıdır. Bu tavır kendi fizyolojik ihtiyacının üzerinde et tüketimi ile tamamlanır. İyi planlanmamış bir etyemez diyetinde et ve sütte önemli derecede bulunan demir, riboflamin, B12, protein, kalsiyum, çinko kabil azık öğeleri eksikliği görülebilir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder